BÀN CHÂN “SƯỚNG” HÓA RA KHỔ: NHẬN BIẾT VÀ XỬ LÝ BÀN CHÂN BẸT

Theo quan niệm dân gian, bàn chân đầy đặn, ít thấy phần lõm dưới lòng bàn chân thường được xem là tướng tốt. Tuy nhiên, dưới góc độ sức khỏe, một bàn chân quá phẳng có thể là biểu hiện của tình trạng vòm chân thấp hoặc bàn chân bẹt. Không phải trường hợp nào cũng gây bệnh, nhưng khi cấu trúc này làm thay đổi cách đứng, đi lại hoặc gây đau, người bệnh cần được đánh giá và xử lý phù hợp.

Bàn chân bẹt là gì?

Bàn chân bình thường có một vòm cong ở mặt trong, giúp phân bổ trọng lượng và hấp thu lực khi cơ thể di chuyển. Ở người có bàn chân bẹt, vòm này thấp hoặc gần như mất đi khi đứng chịu trọng lượng. Một số trường hợp vòm vẫn xuất hiện khi ngồi hoặc nhón gót, được gọi là bàn chân bẹt linh hoạt. Ngược lại, bàn chân bẹt cứng vẫn giữ hình dạng phẳng ngay cả khi không chịu lực và có thể liên quan đến bất thường cấu trúc.

Bàn chân bẹt khá thường gặp, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi thường chưa hình thành rõ vòm bàn chân, vì vậy không nên vội xem đây là bệnh lý. Khi trẻ lớn lên, cấu trúc bàn chân tiếp tục phát triển và vòm có thể rõ dần.

Vì sao bàn chân bẹt có thể gây đau?

Vòm bàn chân có vai trò hỗ trợ cơ thể trong mỗi bước đi. Khi vòm hạ thấp quá mức, bàn chân có thể xoay vào trong, gót chân lệch ra ngoài và trục vận động của chi dưới thay đổi. Điều này khiến các khớp phải thích nghi với cách phân bổ lực khác bình thường.

Một số người có thể xuất hiện đau ở lòng bàn chân, gót chân hoặc cổ chân sau khi đi bộ và vận động trong thời gian dài. Khi trục chi dưới thay đổi, cảm giác khó chịu cũng có thể xuất hiện ở vùng đầu gối, hông hoặc lưng. Mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy từng người và không phải cứ có bàn chân bẹt là chắc chắn gây tổn thương cho toàn bộ hệ vận động.

Nếu tình trạng kéo dài, người bệnh có thể gặp khó khăn khi chạy nhảy, nhanh mỏi chân hoặc cảm thấy dáng đi thiếu ổn định. Một số vấn đề khác như viêm cân gan chân, đau vùng gót hoặc biến dạng ngón chân cũng có thể đồng thời xuất hiện ở những người có bất thường cơ học của bàn chân.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ

Một số người có cấu trúc dây chằng lỏng lẻo hoặc các khớp vận động quá linh hoạt nên vòm bàn chân dễ hạ thấp khi chịu trọng lượng. Chấn thương bàn chân và cổ chân cũng có thể làm suy giảm khả năng nâng đỡ vòm.

Tuổi cao, tình trạng thừa cân hoặc béo phì và một số bệnh lý chuyển hóa có thể làm tăng áp lực lên bàn chân. Trong thai kỳ, sự thay đổi trọng lượng cơ thể và nội tiết cũng có thể khiến vòm chân thay đổi tạm thời hoặc rõ hơn ở một số người.

Cách nhận biết bàn chân bẹt

Có thể quan sát dấu chân khi đứng trên nền phẳng hoặc bề mặt có thể lưu lại dấu chân. Nếu phần giữa lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất trên diện rộng, đây là dấu hiệu gợi ý vòm chân thấp.

Một cách khác là quan sát khi nhón gót. Nếu vòm bàn chân xuất hiện khi nhón chân nhưng biến mất lúc đứng bình thường, nhiều khả năng đây là bàn chân bẹt linh hoạt. Tuy nhiên, những cách kiểm tra tại nhà chỉ có giá trị tham khảo, không đủ để xác định mức độ hoặc nguyên nhân.

Khi có đau kéo dài, dáng đi bất thường hoặc bàn chân thay đổi rõ rệt, người bệnh nên được thăm khám. Chuyên gia có thể đánh giá tư thế, dáng đi, khả năng vận động và mức độ chịu lực của từng bàn chân; trong một số trường hợp có thể cần thêm các phương tiện hình ảnh hoặc đo áp lực bàn chân.

Hướng xử lý bàn chân bẹt

Nếu bàn chân bẹt không gây đau và không ảnh hưởng đến khả năng vận động, thường không cần can thiệp tích cực. Với trẻ nhỏ, theo dõi sự phát triển của bàn chân theo tuổi là điều quan trọng.

Khi xuất hiện triệu chứng, điều trị thường bắt đầu bằng các biện pháp bảo tồn. Dụng cụ chỉnh hình hoặc hỗ trợ vòm có thể giúp phân bố lại áp lực và giảm khó chịu trong một số trường hợp. Lựa chọn dụng cụ cần dựa trên hình dạng bàn chân và nhu cầu vận động thay vì sử dụng tùy tiện.

Các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cơ cẳng chân và kéo giãn gân Achilles cũng có thể được áp dụng khi phù hợp. Vật lý trị liệu giúp cải thiện khả năng kiểm soát vận động, đặc biệt ở người có đau hoặc hạn chế chức năng.

Với bàn chân bẹt cứng, biến dạng đáng kể hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc phương án can thiệp chuyên sâu hơn. Phẫu thuật chỉ được đặt ra trong những trường hợp có chỉ định cụ thể, sau khi đã đánh giá đầy đủ cấu trúc và chức năng bàn chân.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày chữa bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.